Var Bunlar Hangi Platformda? Gündelik Hayatın İçinden Bir İktidar Okuması
Gündelik hayatın sıradan görünen ayrıntılarına biraz dikkatle baktığımızda, aslında her yerde güç ilişkileriyle karşılaşırız. Kim konuşuyor, kim karar veriyor, kim kuralları koyuyor ve kim bu kurallara uymak zorunda kalıyor? Siyaset yalnızca parlamentolarda, seçim meydanlarında ya da devlet kurumlarında yaşanmaz. Bazen iki arkadaşın gündelik hayatındaki absürt bir olay bile toplumsal düzenin nasıl işlediğine dair küçük bir pencere açabilir.
Bu açıdan bakıldığında Var Bunlar, yalnızca absürt komedi dizisi olarak değil, gündelik yaşamın kurumlarla, normlarla ve toplumsal beklentilerle ilişkisini düşünmek için de ilginç bir kültürel metin olarak okunabilir.
Var Bunlar Hangi Platformda Yayınlanıyor?
Giray Altınok ve Kerem Özdoğan’ın başrollerini paylaştığı Var Bunlar, 2022’de izleyiciyle buluştu. Dizi ilk döneminde beIN CONNECT üzerinden yayınlanırken günümüzde TOD TV platformunda izlenebiliyor. Güncel platform bilgilerine göre Türkiye’de dizinin üç sezonu TOD üzerinden erişilebilir durumda. JustWatch+1
Dolayısıyla “Var Bunlar hangi platformda?” sorusunun güncel cevabı TOD. Netflix veya Amazon Prime Video kataloğunda yer almıyor. JustWatch+1
Absürt Komedi ve İktidar İlişkisi
İktidar kavramını yalnızca devlet başkanları veya hükümetler üzerinden düşünmek kolaydır. Oysa Michel Foucault’dan Pierre Bourdieu’ye uzanan geniş bir düşünsel gelenek, iktidarın gündelik hayatın içine yayıldığını gösterir.
Bir restoranda nasıl davranacağımızdan iş yerindeki hiyerarşiye, aile içindeki rollerden sosyal medyada kabul gören davranışlara kadar sayısız görünmez kural vardır.
Var Bunlar tam da bu gündelik dünyanın tuhaflıklarını görünür hale getiriyor. Samet ve Tufan’ın karşılaştığı durumlarda bazen resmi kurumlar, bazen sosyal beklentiler, bazen de sıradan insan ilişkileri belirleyici hale geliyor. Bu durum şu soruyu gündeme getiriyor:
Gerçekten ne kadar özgürüz?
Bir davranışı gerçekten istediğimiz için mi gerçekleştiriyoruz, yoksa toplumun “normal” kabul ettiği sınırlar içerisinde hareket ettiğimiz için mi?
Bu soru siyasetin temel meselelerinden biri olan meşruiyet kavramına kadar uzanıyor. Çünkü toplumsal düzen yalnızca zor kullanılarak kurulmaz. İnsanlar çoğu zaman kuralları doğal, makul ve meşru kabul ettikleri için onlara uyarlar.
Kurumlar, Yurttaşlık ve Demokrasi
Modern demokrasilerde kurumların temel görevi yalnızca düzen sağlamak değildir. Aynı zamanda iktidarın sınırlandırılması, hakların korunması ve yurttaşların karar alma süreçlerine dahil edilmesidir.
Burada katılım kritik hale gelir.
Bir demokraside seçim yapmak önemli olsa da demokrasi yalnızca sandıktan ibaret değildir. Yurttaşın kamusal tartışmalara katılması, örgütlenebilmesi, eleştirebilmesi ve karar alma süreçlerini etkileyebilmesi de demokratik düzenin parçalarıdır.
Peki ya yurttaş yalnızca kendisine sunulan seçenekler arasında tercih yapıyorsa? Gerçekten ne kadar katılım vardır?
Bu soru, günümüz demokrasilerinin en önemli tartışmalarından birine işaret ediyor. Temsili demokrasi ile doğrudan katılım, liberal kurumlarla popülist siyaset ve bireysel özgürlüklerle kolektif düzen arasındaki gerilimler hâlâ canlı.
İdeoloji Gündelik Hayatta Nasıl Çalışır?
İdeoloji kelimesini duyduğumuzda çoğu zaman sağ ve sol siyaset, liberalizm, sosyalizm veya muhafazakârlık aklımıza gelir. Ancak ideoloji bundan daha geniştir.
İdeolojiler bize dünyanın nasıl olduğunu ve nasıl olması gerektiğini anlatan düşünsel çerçevelerdir.
“Başarılı olmak tamamen bireye bağlıdır”, “Herkes kendi hayatından sorumludur” veya “Düzen olmadan toplum yaşayamaz” gibi ifadeler bile belirli toplumsal ve siyasal kabulleri içinde taşıyabilir.
Bu nedenle Var Bunlar gibi gündelik hayatı merkeze alan bir komedi dizisi, doğrudan siyasi mesaj vermese bile toplumun normlarını sorgulama potansiyeline sahiptir.
Karşılaştırmalı bakınca ne görüyoruz?
İskandinav ülkelerinde güçlü sosyal devlet anlayışı birey-devlet ilişkisini farklı biçimde kurarken, ABD’deki daha bireyci siyasal kültür başka bir yurttaşlık anlayışı üretir. Türkiye’de ise devlet, aile, toplum ve birey arasındaki ilişkiler tarihsel olarak farklı bir siyasal deneyim oluşturmuştur.
Dolayısıyla aynı “gündelik hayat” farklı siyasal sistemlerde aynı anlama gelmez.
Bu yazıyı sonlandırırken Var bunlar hangi platformda hakkında sizlere değer katabildiysek memnun oluruz.
Gündelik Hayatın Politikası
Bence “Var Bunlar”ın asıl ilginç tarafı burada ortaya çıkıyor: Dizi bize siyasetin bazen siyaset konuşmadan da yapılabileceğini hatırlatıyor.
İnsanların birbirine nasıl davrandığı, otorite karşısında nasıl pozisyon aldığı, toplumsal beklentilere nasıl uyum sağladığı ve absürt durumlar karşısında hangi çözümleri ürettiği aslında küçük birer toplumsal düzen laboratuvarı.
Belki de asıl soru şu:
Bir toplumun siyasal kültürünü anlamak için yalnızca meclise bakmak yeterli mi?
Yoksa insanların gündelik hayatındaki küçük çatışmaları, mizahı, itaat biçimlerini ve kurallarla kurduğu ilişkiyi de incelemek gerekir mi?
“Var Bunlar” bugün TOD platformunda izlenebilirken, diziyi yalnızca eğlencelik bir komedi olarak görmek yerine gündelik hayatın içindeki iktidar ilişkilerini fark etmek için küçük bir fırsat olarak değerlendirmek mümkün. Çünkü siyaset bazen seçim sandığında, bazen bir kurumun kararında, bazen de iki insanın “Böyle yapılması gerekiyor” dediği o küçücük anda karşımıza çıkar. JustWatch